Twardość wody w Białymstoku – Pietrasze i Jurowce w liczbach

Opublikowano 13 listopada 2026 · 6 min czytania · NovaSalz

Twardość wody w Białymstoku wynosi ok. 218–224 mg CaCO₃/l, czyli 12,2–12,6 °dH – to woda średnio twarda, tuż powyżej granicy wody miękkiej. Wodociągi Białostockie podają dwie wartości: 224 mg CaCO₃/l dla wody ze stacji uzdatniania Pietrasze (woda z rzeki Supraśl i ujęcia infiltracyjnego w Wasilkowie) i 218 mg CaCO₃/l dla stacji Jurowce (wody podziemne). Dane pochodzą z informacji zaktualizowanej w październiku 2026 r., z badań z 9 września 2026 r.

Twardość wody w Białymstoku – tabela dla obu stacji

Białystok jest jednym z prostszych przypadków wśród dużych miast: ma dwie stacje uzdatniania wody, a ich woda różni się twardością zaledwie o 6 mg CaCO₃/l. W praktyce w całym mieście możesz przyjąć jedną wartość – ok. 12,5 °dH.

Przeliczenia: 1 °dH = 17,8 mg CaCO₃/l, 1 mmol/l = 100 mg CaCO₃/l. Wodociągi Białostockie podają w zaokrągleniu 13 i 12 °dH. Klasę określamy w skali zwyczajowej, w której woda miękka to 100–200, a średnio twarda 200–350 mg CaCO₃/l – białostocka woda jest blisko dolnej granicy tej drugiej. Spółka sama klasyfikuje swoją wodę jako średnio twardą. Zakres zalecany w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 22 maja 2026 r. to 60–500 mg CaCO₃/l. Inne skale i jednostki porównujemy w artykule jednostki twardości wody – przelicznik.

Pozostałe parametry wody: sód, żelazo, mangan

Ta sama informacja Wodociągów Białostockich zawiera pełną tabelę parametrów. Wybraliśmy te, które mają znaczenie dla urządzeń domowych i zmiękczania.

Żelaza i manganu jest w wodzie z obu stacji bardzo mało, więc rdzawe osady w kranie, jeśli się pojawiają, pochodzą raczej ze starych rur w budynku niż z wodociągu. Niska zawartość sodu (11,6–15,7 mg/l) oznacza, że zmiękczanie nawet do niskiej twardości resztkowej nie zbliży się do wartości 200 mg/l z rozporządzenia.

Skąd Białystok bierze wodę

Wodociągi Białostockie produkują wodę w dwóch miejscach:

• Pietrasze–Wasilków – najstarszy obiekt spółki (początki w 1891 r.). Ujęcia czerpią wodę z rzeki Supraśl: powierzchniową, infiltracyjną i podziemną. Stacja w Wasilkowie (woda infiltracyjna) ma wydajność 15 000 m³/d, stacja Pietrasze (woda powierzchniowa) – 36 000 m³/d. Obie linie połączono w 2006 r. Uzdatnianie obejmuje m.in. ozonowanie wstępne i pośrednie, koagulację, filtrację na złożach antracytowo-piaskowych i filtry węglowe.
• Jurowce – ujęcie z 1967 r., czerpiące wodę z dwóch czwartorzędowych poziomów wodonośnych. Stacja uzdatniania (zbudowana w latach 1969–1973) ma linię technologiczną o wydajności 42 240 m³/d; wodę utlenia się ozonem i filtruje.

Żadna z tych technologii nie usuwa wapnia i magnezu. Ciekawe jest to, że woda z rzeki i woda podziemna mają tu prawie tę samą twardość, choć zwykle wody podziemne są twardsze. Jurowce czerpią z płytszych, czwartorzędowych warstw, a do Pietrasz trafia też woda infiltracyjna, która przesącza się przez grunt – obie wody mają więc podobną „historię” kontaktu z osadami, co widać w niemal identycznej przewodności (478 i 481 µS/cm). Woda z obu stacji miesza się w miejskiej sieci, a spółka nie publikuje mapy stref – przy tak małej różnicy nie ma to praktycznego znaczenia.

Białostocka woda a urządzenia domowe

Zmywarka

Ustaw twardość ok. 12–13 °dH. W większości zmywarek to środkowy przedział. Często spotykany błąd to pozostawienie ustawienia fabrycznego, które bywa wyższe niż potrzeba – wtedy zmywarka częściej regeneruje swój wymiennik i szybciej zużywa sól. Jak odczytać tabelę z instrukcji, opisujemy w poradniku twardość wody w zmywarce – ustawienie.

Pralka

Według skali z opakowań detergentów (miękka do 8,4 °dH, średnia 8,4–14 °dH) białostocka woda jest średnia. Wystarcza dawka dla wody średniej twardości – większa ilość proszku nie pierze lepiej, a obciąża ścieki.

Czajnik i ekspres

Kamień w czajniku będzie, ale wolniej niż w miastach z wodą 18–24 °dH. Przy codziennym gotowaniu odkamienianie co miesiąc lub dwa zwykle wystarcza. W ekspresie automatycznym wpisz 12–13 °dH albo zmierz paskiem z zestawu.

Kocioł i bojler

Przy ok. 12 °dH wymiennik c.w.u. w kotle dwufunkcyjnym też zbiera osad, szczególnie gdy ciepła woda ma ustawioną wysoką temperaturę. Obniżenie temperatury c.w.u. do ok. 50–55 °C wyraźnie spowalnia odkładanie kamienia; to tani sposób ochrony urządzeń bez zmiękczacza.

Czy w Białymstoku warto zmiękczać wodę

Przy 12,5 °dH zmiękczacz nie jest koniecznością, ale też nie jest przesadą. Ma sens w domu jednorodzinnym z bojlerem, pompą ciepła lub dużą liczbą łazienek, a także tam, gdzie domownikom przeszkadzają zacieki na kabinie i bateriach. W mieszkaniu w bloku zwykle wystarczy dbać o zmywarkę, czajnik i ekspres.

Jeśli montujesz zmiękczacz, ustaw twardość resztkową na 4–6 °dH zaworem mieszającym. Niższa wartość nie daje już widocznej różnicy, a zwiększa zużycie soli. Procedurę opisujemy w artykule ustawienie twardości zmiękczacza i zawór mieszający. Przy zmiękczaniu z 12,6 do 5 °dH sodu przybędzie ok. 7,6 × 8,2 ≈ 62 mg/l, razem ok. 74–78 mg/l.

Ustawienia twardości resztkowej i zużycie wody zmieniają wynik bardziej niż różnica między Pietraszami a Jurowcami. Dalsze przykłady znajdziesz w tekście ile soli zużywa zmiękczacz w domu. Pojedynczy dom potrzebuje kilku worków rocznie, więc paleta (54 worki) ma sens głównie przy zakupie wspólnym lub dla budynku ze wspólną stacją zmiękczania.

Okolice Białegostoku

W Wasilkowie znajduje się ujęcie infiltracyjne Wodociągów Białostockich, a część miejscowości przy granicy miasta może być podłączona do sieci miejskiej – to potwierdzi zarządca twojej sieci. Większość gmin podmiejskich (Juchnowiec Kościelny, Choroszcz, Supraśl, Zabłudów, Dobrzyniewo Duże) ma jednak własne wodociągi z ujęć podziemnych, z inną twardością i często z żelazem lub manganem wymagającym uzdatniania. Nie podajemy dla nich liczb – aktualne dane znajdziesz w komunikatach gminnych wodociągów i w ocenach obszarowych jakości wody, które sanepid publikuje dla każdej gminy. Przy własnej studni zrób badanie wody – woda ze studni przydomowych nie przechodzi uzdatniania i często ma więcej żelaza niż woda wodociągowa. Dla porównania z innymi miastami regionu zajrzyj do artykułów o twardości wody w Olsztynie i twardości wody w Warszawie lub do przeglądu twardość wody w Polsce.

Najczęstsze pytania

Źródła: Wodociągi Białostockie – informacja o jakości wody podawanej do sieci, październik 2026; Wodociągi Białostockie – jaką mamy wodę; Wodociągi Białostockie – obiekty.