Twardość wody w Olsztynie – pięć stacji uzdatniania, różne osiedla

Opublikowano 13 listopada 2026 · 6 min czytania · NovaSalz

Twardość wody w Olsztynie wynosi od 236 do 304 mg CaCO₃/l, czyli ok. 13,3–17,1 °dH – tak wynika z badań PWiK Olsztyn z października 2026 r. dla pięciu stacji uzdatniania. Najmiększą wodę daje SUW Likusy, najtwardszą SUW Jaroty, ale wszędzie jest to woda średnio twarda. Olsztyńska kranówka nie jest chlorowana, a żelazo i mangan usuwa się z niej przez napowietrzanie i filtrację.

Twardość wody w Olsztynie według stacji uzdatniania

Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Olsztynie publikuje comiesięczne wyniki badań wody osobno dla każdej z pięciu stacji. Poniżej dane z października 2026 r.; przeliczenia na °dH i mmol/l wykonaliśmy sami.

Różnica między skrajnymi stacjami to prawie 4 °dH. Dla zmywarki to jeden stopień skali, dla zmiękczacza – kilkadziesiąt procent różnicy w zużyciu soli. Klasę podajemy według zwyczajowego podziału: 10–20 °dH woda średnio twarda, 20–30 °dH twarda. Jak czytać jednostki z instrukcji AGD, wyjaśniamy w artykule jednostki twardości wody – przelicznik.

Średnia twardość na osiedlach

PWiK udostępnia też zestawienie średniej twardości dla grup osiedli. Dokument odwołuje się do starszego rozporządzenia o jakości wody, więc są to wartości historyczne, ale dobrze pokazują, jak rozkłada się twardość w mieście:

Sieć wodociągowa jest połączona, więc woda z poszczególnych stacji miesza się w zależności od rozbioru i ciśnień. Jeśli zależy ci na dokładnej wartości dla twojego budynku, zrób test – patrz jak sprawdzić twardość wody.

Żelazo, mangan, sód i pH – co pokazują badania

Dla Olsztyna te parametry są ważniejsze niż w wielu innych miastach, bo woda surowa ma naturalnie podwyższoną zawartość żelaza i manganu. Wyniki z października 2026 r.:

* Sód według osobnego zestawienia PWiK „Zawartość wapnia, magnezu i sodu”, bez podanej daty.

Wszystkie wyniki mieszczą się w limitach rozporządzenia z 22 maja 2026 r. (żelazo 200 µg/l, mangan 50 µg/l). Zwraca uwagę mangan w SUW Karolin – 43 µg/l, czyli blisko wartości dopuszczalnej. Mangan w takich ilościach nie jest problemem zdrowotnym, ale może z czasem dawać ciemny osad w spłuczkach, perlatorach i na złożu zmiękczacza. Jeśli widzisz czarne lub brązowe drobiny, przeczytaj artykuł żelazo i mangan w wodzie.

Magnezu w olsztyńskiej wodzie jest niewiele (w październiku 4–11 mg/l), a twardość tworzy przede wszystkim wapń – stąd typowy, biały kamień.

Skąd Olsztyn bierze wodę

Olsztyn, mimo kilkunastu jezior w granicach miasta, pije wyłącznie wodę podziemną. Według PWiK pochodzi ona z własnych studni głębinowych ujmujących dwa poziomy:

• czwartorzędowy – 50–100 m pod powierzchnią, w osadach polodowcowych,
• trzeciorzędowy – 250–320 m, starsze i głębsze warstwy wodonośne.

Uzdatnianie opiera się na naturalnym napowietrzaniu i filtracji, które utleniają i zatrzymują żelazo oraz mangan. Spółka nie stosuje chemicznych środków uzdatniających ani dezynfekcji chlorowej – dlatego olsztyńska woda nie ma chlorowego zapachu.

Dlaczego woda w Olsztynie jest średnio twarda

Warmia to krajobraz młodoglacjalny: gliny morenowe, piaski i żwiry zostawione przez lądolód. Te osady zawierają sporo okruchów skał węglanowych, z których woda podziemna wypłukuje wapń. Im dłużej woda krąży w warstwie wodonośnej, tym więcej go rozpuści – stąd różnice między stacjami korzystającymi z różnych studni i poziomów. Napowietrzanie i filtracja nie zmieniają twardości, więc woda w kranie ma praktycznie tyle wapnia, ile woda surowa.

Olsztyńska woda w domowych urządzeniach

Zmywarka

Ustaw wartość zgodną z twardością swojej stacji: ok. 13–14 °dH dla Likus i Zachodu, ok. 15–16 °dH dla Kortowa i Karolina, ok. 17 °dH dla Jarot. W zmywarkach ze skalą 0–7 (np. Bosch, Siemens) typowa tabela przypisuje 13–16 °dH stopniowi 4, a 17–21 °dH stopniowi 5. Sprawdź tabelę w instrukcji swojego modelu – szczegóły w artykule twardość wody w zmywarce – ustawienie.

Czajnik, ekspres, pralka

W czajniku i ekspresie kamień pojawia się szybko, bo wapnia jest dużo (80–113 mg/l). W ekspresie automatycznym ustaw twardość w menu i używaj filtra wkładanego do zbiornika. W pralce dozuj detergent dla wody średnio twardej; brak chloru w wodzie nie ma wpływu na pranie.

Kocioł i bojler

W domach na Redykajnach, Dajtkach czy w Gutkowie, gdzie przeważa zabudowa jednorodzinna, kamień najszybciej odkłada się w wymienniku c.w.u. kotła dwufunkcyjnego i na grzałce bojlera, bo tam woda nagrzewa się do najwyższej temperatury. Pierwszym objawem jest zwykle spadek przepływu ciepłej wody albo szum i stuki w kotle. Przy ok. 15–17 °dH warto rozważyć zmiękczacz albo co najmniej regularne płukanie wymiennika przy przeglądzie kotła.

Zmiękczacz w Olsztynie – ustawienia i zużycie soli

W sterowniku zmiękczacza wpisz twardość wody surowej z zapasem: 14 °dH dla Likus i Zachodu, 16 °dH dla Kortowa i Karolina, 17–18 °dH dla Jarot. Zaworem mieszającym ustaw twardość na wyjściu ok. 5–7 °dH – instrukcja w poradniku ustawienie twardości zmiękczacza i zawór mieszający. Przed zmiękczaczem zamontuj filtr mechaniczny; przy manganie zbliżonym do limitu (Karolin) złoże może z czasem ciemnieć, więc regularny serwis ma tu większe znaczenie niż zwykle.

Więcej wariantów policzyliśmy w artykule ile soli zużywa zmiękczacz w domu. Do zbiornika solanki stosuj czystą sól tabletkowaną zgodną z PN-EN 973 – zanieczyszczenia nierozpuszczalne gromadzą się na dnie zbiornika jako szlam.

Gminy wokół Olsztyna

Stawiguda, Dywity, Gietrzwałd, Jonkowo, Purda czy Barczewo mają własne wodociągi gminne oparte na studniach. W wodach podziemnych Warmii żelazo i mangan występują często, a ich usuwanie zależy od wyposażenia lokalnej stacji. Twardość bywa podobna do olsztyńskiej, ale nie musi – konkretne wartości znajdziesz w ocenach sanepidu lub u zarządcy wodociągu. Przy własnej studni zbadaj komplet parametrów, nie tylko twardość: zobacz woda ze studni – twardość i żelazo.

Opis wody w innych miastach północnej Polski znajdziesz w artykułach o Gdańsku i Toruniu, a ogólne tło w przeglądzie twardość wody w Polsce.

Najczęstsze pytania

Źródła: PWiK Olsztyn – Olsztyńska Kranówka; PWiK Olsztyn – Informacja o jakości wody wodociągowej w październiku 2026 r. (PDF); PWiK Olsztyn – Średnie wartości twardości ogólnej wody (PDF); PWiK Olsztyn – Zawartość wapnia, magnezu i sodu (PDF).