Twardość wody w Kielcach – Białogon, Zagnańsk i Dyminy w liczbach

Opublikowano 13 listopada 2026 · 7 min czytania · NovaSalz

Twardość wody w Kielcach zależy od ujęcia: według Wodociągów Kieleckich woda z Białogonu ma 258 mg CaCO₃/l (14,4 °dH), z Zagnańska 202 mg CaCO₃/l (11,3 °dH), a z Dymin, które zasilają południowe dzielnice, 300 mg CaCO₃/l (16,8 °dH). Cała ta woda jest średnio twarda, bogata w wapń i niemal pozbawiona żelaza. Spółka nie podaje przy tych liczbach daty pomiaru, więc traktuj je jako wartości orientacyjne – niżej piszemy, jak sprawdzić aktualny stan.

Twardość wody w Kielcach według ujęć

Kielce są zasilane wyłącznie z wód podziemnych. Wodociągi Kieleckie publikują twardość osobno dla trzech głównych ujęć oraz udział każdego z nich w zaopatrzeniu miasta. Wartości w °dH podaje sama spółka; mmol/l odczytaliśmy z tej samej tabeli.

Klasy podajemy według zwyczajowego podziału: 5–10 °dH woda miękka, 10–20 °dH średnio twarda, 20–30 °dH twarda. Kieleckie ujęcia mieszczą się w środku skali, ale różnica między Zagnańskiem a Dyminami (5,5 °dH) jest na tyle duża, że ma znaczenie przy ustawianiu zmiękczacza i zmywarki.

Starsze opracowanie Państwowego Instytutu Geologicznego o kieleckich źródłach i studniach opisuje kielecką wodę wodociągową podobnie: twardość ogólna 200–320 mg CaCO₃/l, wapń 60–90 mg/l, magnez 10–25 mg/l. Oba źródła dają więc spójny obraz.

Skład kieleckiej wody: dużo wapnia, mało żelaza i sodu

Wodociągi Kieleckie podają średni skład wody z dwóch największych ujęć:

Ciekawa jest proporcja wapnia do magnezu. W Białogonie wapnia jest ponad dziesięć razy więcej niż magnezu – to typowe dla wody z wapieni. Woda z Zagnańska ma mniej wapnia, a więcej magnezu, bo ujmowana jest z innych skał. Niska zawartość sodu (5–10 mg/l) to dobra wiadomość dla osób, które obawiają się wzrostu sodu po zmiękczeniu – o tym niżej.

Według ocen sanepidu za 2025 rok jakość wody z wodociągu Kielce przez cały rok odpowiadała wymaganiom przepisów, a z wodociągu korzystało blisko 190 tys. osób – mieszkańcy Kielc i części okolicznych gmin.

Skąd Kielce biorą wodę i dlaczego jest średnio twarda

Kielce leżą w Górach Świętokrzyskich, na skałach dewońskich – wapieniach i dolomitach sprzed ok. 380 mln lat. To one odpowiadają za charakter kieleckiej kranówki.

• Białogon – 15 studni o głębokości 80–100 m w obrębie Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 417. Woda pochodzi z wapieni i dolomitów dewonu środkowego i górnego. Ze względu na jakość nie jest uzdatniana ani dezynfekowana.
• Zagnańsk – 10 studni (87–150 m) w GZWP nr 414, woda z utworów triasu dolnego, permu i dewonu. Nie wymaga uzdatniania, ale ze względu na 12-kilometrowy rurociąg tranzytowy jest dezynfekowana podchlorynem sodu, który spółka wytwarza na miejscu z tabletkowanej soli kuchennej.
• Dyminy – 4 studnie o głębokości ok. 100 m w GZWP nr 418, ujmujące wodę z wapieni dewońskich. Od 2002 r. zasilają południowe dzielnice; woda nie jest uzdatniana ani dezynfekowana.
• Studnie awaryjno-wspomagające – 7 studni w różnych częściach miasta, tłoczących wodę bezpośrednio do sieci w miejscach, gdzie potrzebne jest wyższe ciśnienie.

Woda deszczowa przesączająca się przez szczeliny w wapieniach rozpuszcza węglan wapnia – stąd wysoka zawartość wapnia i twardość ok. 14–17 °dH w ujęciach dewońskich. Dla porównania wiele miast na niżu ujmuje wodę z piasków polodowcowych, gdzie twardość jest podobna, ale do tego dochodzi żelazo i mangan wymagające odżelaziania. W Kielcach tego problemu nie ma.

Kamień w kuchni i łazience – co ustawić

Zmywarka

Jeśli mieszkasz w części miasta zasilanej z Białogonu, ustaw zmywarkę na ok. 14–15 °dH; w południowych dzielnicach zasilanych z Dymin – na ok. 17 °dH. W zmywarkach ze skalą 0–7 (np. Bosch, Siemens) typowa tabela przypisuje 13–16 °dH stopniowi 4, a 17–21 °dH stopniowi 5 – porównaj to z instrukcją swojego modelu. Gdy nie wiesz, skąd płynie twoja woda, wybierz wyższe ustawienie. Szczegóły: twardość wody w zmywarce – ustawienie.

Czajnik i ekspres

Woda bogata w wapń szybko zostawia biały, twardy kamień w czajniku. Odkamieniaj go regularnie, zanim osad zgrubieje – po kilku miesiącach usuwa się go znacznie trudniej. W ekspresie do kawy ustaw twardość zgodnie z instrukcją i nie pomijaj komunikatów o odkamienianiu – przy wodzie bogatej w wapń pojawiają się częściej niż przy miękkiej. Więcej w artykule ekspres do kawy a twarda woda.

Kocioł, bojler, pralka

Kocioł dwufunkcyjny i bojler elektryczny to urządzenia, w których kamień narasta najszybciej, bo woda jest tam grzana do wysokiej temperatury. Pralka i armatura cierpią mniej, ale przy ok. 15–17 °dH osad na perlatorach i szklanej kabinie prysznicowej pojawia się w ciągu kilku dni.

Zmiękczacz w Kielcach: rozsądny kompromis

Wodociągi Kieleckie na swojej stronie podkreślają, że ich woda jest naturalnie bogata w wapń i magnez i nie wymaga domowego uzdatniania do picia. To prawda w odniesieniu do wody pitnej – i nie stoi w sprzeczności ze zmiękczaczem, który chroni instalację i urządzenia grzewcze. Rozsądne rozwiązanie w domu jednorodzinnym to:

• zmiękczacz na wejściu instalacji z twardością resztkową 6–8 °dH ustawioną zaworem mieszającym (woda nadal zawiera sporo wapnia),
• osobny kran z wodą niezmiękczoną w kuchni, jeśli wolisz pić wodę o pełnej mineralizacji.

Przy sodzie na poziomie 10 mg/l zmiękczenie z 14,4 do 6 °dH dodaje ok. 8,4 × 8,2 ≈ 69 mg sodu na litr, więc woda będzie miała ok. 80 mg Na/l – poniżej wartości parametrycznej 200 mg/l. Szczegóły w tekście ile sodu jest w zmiękczonej wodzie. Jak ustawić zawór mieszający, opisujemy w poradniku ustawienie twardości zmiękczacza.

Ile soli zużyje zmiękczacz – przykład dla Kielc

Przelicznik: ok. 0,05 kg soli na 1 m³ wody i 1 °dH usuwanej twardości. Czteroosobowa rodzina zużywa 11 m³ miesięcznie, czyli 132 m³ rocznie.

Worki liczymy po 18 kg, w zaokrągleniu w górę. To szacunek – rzeczywiste zużycie zależy od ustawień regeneracji i sprawności złoża (więcej w artykule ile soli zużywa zmiękczacz w domu). Do zbiornika solanki stosuj sól tabletkowaną zgodną z normą PN-EN 973.

Okolice Kielc

Wodociągi Kieleckie obsługują poza Kielcami również gminy Masłów, Sitkówka-Nowiny i Zagnańsk, a z wodociągu Kielce korzystają także części gmin Morawica i Nowiny. Pozostałe gminy powiatu kieleckiego – np. Piekoszów, Strawczyn, Górno czy Daleszyce – mają własne wodociągi, a ich woda może mieć inną twardość niż kielecka, zależnie od warstwy, z której pochodzi. Nawet w samych Kielcach kilka ulic na obrzeżach zasilają wodociągi Bolechowice, Mójcza i Cedzyna-Leszczyny. W takich przypadkach dane uzyskasz od zarządcy wodociągu lub w ocenach sanepidu.

Porównanie z sąsiednimi regionami znajdziesz w opisach wody w Radomiu i Krakowie oraz w przeglądzie twardość wody w Polsce.

Najczęstsze pytania

Źródła: Wodociągi Kieleckie – Jakość wody (skład i twardość ogólna); Wodociągi Kieleckie – Produkcja wody (ujęcia); PSSE Kielce – Informacja o stanie bezpieczeństwa sanitarnego miasta Kielce za 2025 rok (PDF); J. Gągol, G. Herman (PIG-PIB) – Źródła i studnie (PDF).